همکاری برای ساختن فردا

خانواده‌محوری؛ شاخصه دیگر تربیت‌ و پیشرفت جامعه

در جنگ اخیر، رفتار مردم ایران برای مردم اقصا نقاط دنیا، رفتار جالب و درس‌آموزی بود.

– فارغ از شجاعت مثال‌زدنی ایرانیان، پس از تعطیلی مدارس، دانشگاه‌ها و ادارات، در هنگامه آسیب‌دیدن منازل یا عدم حضور سرپرست خانواده و موارد مشابه؛ هرکسی برای خود پشتیبانی یافت تا سریعا سازگاری با این بحران انجام شود.

– برخلاف غالب کشورهای دیگر که وقتی درگیر جنگ می‌شوند، موجی از مهاجرت به کشورهای ثالث اتفاق می‌افتد، اما در ایران پس از شروع جنگ، ایرانیان مختلفی که در کشورهای دیگر زندگی می‌کردند به وطن خود بازگشتند.

– به‌رغم تلاش‌های دشمنان ایران، دختران فوتبالیست ایرانی انتخاب کردند که به کشور و آغوش خانواده‌های خود بازگردند و در این مسیر فشارها و سختی‌های مختلفی را نیز تحمل کردند.
و موارد مختلف دیگر

به راستی چه عواملی باعث شده تا ایرانیان اینگونه رفتارهایی داشته باشند؟

برای پاسخ به این سوال می‌توان عوامل مختلفی را ذکر کرد. بله؛ ایرانیان وطن‌دوست هستند، مردم ایران از شجاعت بالایی برخوردارند و …
اما باید به سراغ سلول اصلی این جامعه برویم. کدام عامل به عنوان بازوی اصلی اگر به خوبی کارکِرد خود را نشان دهد، جامعه را می‌تواند به حرکت درآورد و زمینه‌های پیشرفت را فراهم کند؟

در ادبیات جامعه‌شناسی، نهادهای اصیلی که هر زمان جامعه به آن‌ها نیاز دارد، ذکر شده است:
نهاد دین، نهاد خانواده، نهاد تعلیم‌وتربیت، نهاد اقتصاد، نهاد سیاست و امنیت
هر کدام از این نهادها در کنار یکدیگر کارکردهایی(function) اجتماعی دارند که در زمان بحران، این کارکردها جدی‌تر شده و نقش خود را بهتر نشان می‌دهند.

حال به سراغ روز ۹ اسفند برویم. زمانی که اولین خبر ناظر به آغاز تجاوز دشمن آمریکایی-صهیونی در رسانه‌ها منتشر شد. غالب افراد ابتدا نگران خانواده خود شدند و اولین تماس را با خانواده برقرار کردند.
سریعا افراد در کنار خانواده خود قرار گرفتند و این نهاد توانست نقش پشتیبان اعضای خود را به خوبی ایفا کند. بسیار از افرادی که از خارج به وطن باز میگردند نیز دلیل بازگشت خود را در کنار خانواده بودن بیان می‌کنند. قوت این نهاد در جامعه ایرانی تا کنون توانسته است اثرات قابل توجهی از اقتدار کشور را در شرایط جنگ نشان دهد که نیازمند توجه بیش‌از پیش اندیشمندان به مولفه‌های ایران قدرتمند در نظم نوین جهانی خواهد بود.

اگر بخواهیم برای یک جامعه تربیت‌یافته و پیشرفته شاخص‌های اصلی را ذکر کنیم، حتما خانواده‌محوری یکی از این شاخصه‌ها خواهد بود.

از منظر اندیشمندِ شهید، مرتضی مطهری «خانواده، جامعه‌ای کوچک و جامعه، خانواده‌ای بزرگ» محسوب می‌شود.
عشق و علاقه به وطن و ایستادگی برای پایندگی آن، بدون توجه و عشق به خانواده ممکن نیست. چرا که یک وطن بالنده، بدون داشتن خانواده‌ای مستحکم پایدار نخواهد بود. اگر کسی در این شرایط پشتیبانی مانند خانواده داشته باشد، راحت‌تر از این بحران عبور می‌کند و با آن سازگار می‌شود و اگر خانواده قوام‌یافته‌ای نداشته باشد، در همچنین شرایطی با سختی بسیاری روبرو خواهد بود.

جمهوری اسلامی به رغم تمامی تلاش‌های دشمنان و جنگ نرمی که دچار آن شده، توانسته کماکان نهاد خانواده را حفظ کند. فرهنگ غربی از طریق شعارهایی مثل آزادی، لذت‌جویی، انسان‌محوری و… خانواده را از متن جامعه خویش حذف کرد و به دنبال آن است تا این فرهنگ را در کشورهای دیگر نیز وارد کند. متاسفانه گاهی نیز توانسته این فرهنگ را نیز در کشور ایران وارد کند اما در زمان‌های بحرانی مثل ایام جنگ مشخص می‌شود که خانواده به چه میزان در پیشرفت یک جامعه موثر است.

در پایان بیانی از رهبر شهید ناظر به اهمیت خانواده در پیشرفت کشور را مرور کنیم:
«بنابراین مسئله‌ی خانواده، مسئله‌ی بسیار مهمی است؛ پایه‌ی اصلی در جامعه است، سلول اصلی در جامعه است. نه اینکه اگر این سلول سالم شد، سلامت به دیگرها سرایت میکند؛ یا اگر ناسالم شد، عدم سلامت به دیگرها سرایت می‌کند؛ بلکه به این معناست که اگر سالم شد، یعنی بدن سالم است. بدن که غیر از سلول‌ها چیز دیگری نیست. هر جهازی، مجموعه‌ی سلول‌هاست. اگر ما توانستیم سلول‌ها را سالم کنیم، پس سلامت آن جهاز را داریم. مسئله اینقدر اهمیت دارد.
جامعه‌ی اسلامی، بدون بهره‌مندی کشور از نهاد خانواده‌ی سالم، سرزنده و بانشاط، اصلاً امکان ندارد پیشرفت کند. بالخصوص در زمینه‌های فرهنگی و البته در زمینه‌های غیر فرهنگی، بدون خانواده‌های خوب، امکان پیشرفت نیست. پس خانواده لازم است.» ۱۳۹۰/۱۰/۱۴

پ ن:
۱. ویدیوی فوق مصاحبه با ایرانیانی است که در ایام جنگ در حال بازگشت از انگلیس به ایران هستند.
۲. ترجمه توییت کاربر ترکیه ای: ایران یک ماهه که داره بمبارون میشه، اما حتی یک بار هم نشنیدیم که موجی از پناهجویان به مرزها هجوم بیارن. من شخصاً به مردم باوقار و شجاع ایران احترام می‌ذارم.

سایر یادداشت‌ها و مقالات: